1000 plaatsen minder: ‘Laat menselijke waardigheid weer het kompas worden voor de opvang in België!’

25/08/2026

De federale regering heeft aangekondigd dat 1000 opvangplaatsen die in het kader van de Brussels Deal waren voorzien, zullen worden geschrapt, zonder enig voorafgaand overleg met de actoren uit de sector. Achter deze cijfers gaan kinderen, gezinnen, vrouwen – vaak slachtoffers van huiselijk geweld – en mannen schuil. Deze mensen worden begeleid door toegewijde hulpverleners die op hun krachten zitten. Vandaag geven we hen het woord.

Bertrand, maatschappelijk werker in het opvangcentrum voor alleenstaande mannen ‘WTC’: 

‘WTC is een voorziening die aanvankelijk werd opgezet in het kader van het Koudeplan van het gewest … en is daarna gebleven. Ze is uitgegroeid tot het eerste aanspreekpunt voor mannen zonder onderdak, met een opvang van drie dagen, waarna ze, indien mogelijk, begeleid worden, hetzij binnen Samusocial zelf, hetzij bij onze partners (BelRefugees, het Rode Kruis…). Wij zijn de laatste verdedigingslinie vóór het leven op straat.

Nu Samusocial zich buigt over het strategisch plan voor de komende jaren, en dit opvangmodel in twee fasen zijn volle betekenis kreeg en zijn waarde bewees, roept de aankondiging van de sluiting van het WTC veel vragen op. 

Het grote probleem van de huidige schrapping van de 1000 opvangplaatsen is dat een aanvrager van internationale bescherming (AIB), die al gemiddeld 4 tot 5 maanden op straat heeft geleefd voordat hij een opvangplaats in het Fedasil-netwerk kreeg, nu zelfs niet meer de mogelijkheid zal hebben om een beetje rust te vinden bij Samusocial, dat volledig overbelast is. 

Als een aanvrager vandaag zijn asielaanvraag indient, krijgt hij geen opvang, maar in plaats daarvan een document waarin wordt uitgelegd hoe hij zich moet aanmelden voor opvang bij Samusocial. Deze situatie is een regelrecht institutioneel schandaal: de staat schuift de verantwoordelijkheid van zich af richting het hulpnetwerk en kondigt tegelijk aan dat hij weigert het te financieren. Het is belachelijk om te bezuinigen op een subsidie die er oorspronkelijk moest komen om de tekortkomingen van de staat te verhelpen. 

De humanitaire crisis die zich aandient, is geen noodlot, maar een bewuste politieke keuze van de regering. Terwijl België intussen al meer dan 16.000 keer is veroordeeld door de Arbeidsrechtbank en het Europees Hof voor de Rechten van de Mens en blijft weigeren de dwangsommen te betalen, worden vandaag de rechtsstaat en het grondrecht op opvang in gevaar gebracht. En daarbij?  

En laten we ook de weerslag op de werkgelegenheid niet vergeten … Maatschappelijk werkers zijn ten einde raad, ze zien af door de mentale belasting en de zware roosters. Samusocial wil geen contracten van bepaalde duur meer aanbieden, maar wordt daar soms toe gedwongen door de manier waarop de organisatie wordt gefinancierd. Door de subsidie van ‘Brussels Deal’ heb ik in zeven maanden tijd vier contracten ondertekend, en vandaag ben ik mijn job kwijt, samen met een twintigtal andere collega’s Ook hier klopt de berekening niet: de werkloosheid zal deze besparing compenseren. 

Laat menselijke waardigheid weer het kompas worden voor de opvang in België. Deze financieringen moeten worden behouden. Nee, er zijn niet genoeg plaatsen: hoewel mensen weten dat ze telefonisch een plaats moeten reserveren, vechten mensen voor het centrum om binnen te komen! Iemand heeft ooit gezegd: ‘Een samenleving moet worden beoordeeld naar de behandeling van haar minderheden.’

Hopelijk komt er nog verandering in België.’

Zacharie, 32 jaar, verblijft in het WTC-centrum.

‘Ik heb twee dagen op straat doorgebracht, dat was zwaar voor mij. En toen kreeg ik een plaats bij Samusocial, voor drie nachten. 

Ik werd doorverwezen naar een centrum waar ik kon verblijven tot ik een plaats kreeg in het Fedasil-netwerk. Ik ben 90 dagen gebleven. Ik heb de uitnodiging ontvangen om me bij de dispatch te melden om een plaats te krijgen. Slecht nieuws: ik kwam erachter dat het om een ‘terugkeerplaats’ ging, en niet om een opvangplaats. Ik heb besloten het aanbod af te wijzen: als ik deze plaats zou accepteren, zou de kans groot zijn dat ik in een gesloten centrum terechtkom en teruggestuurd word naar mijn land van binnenkomst. In mijn geval was dat Spanje. 

Dus heb ik het nummer van Samusocial weer gebeld. Ik had geluk. Ik kreeg een plaats. Ik heb vrienden die meerdere weken op straat hebben geleefd voordat ze een plek bij Samusocial kregen. Als je dat ziet, dan denk je: 1000 plaatsen schrappen is waanzin. Naar verluidt slapen er al 1000 mensen op straat. 

Mijn ‘Dublin’-procedure loopt af op 16 september, en dan wordt België weer bevoegd om mijn aanvraag te behandelen. Ik hou mijn vingers gekruist dat mijn aanvraag voor internationale bescherming wordt goedgekeurd. Als ik een positieve reactie krijg, dan wil ik allereerst Samusocial bedanken. De begeleiding die ik heb gekregen, heeft me goed geholpen en het staat vast dat die veel mensen helpt. Ik ben ervan overtuigd dat het bestaan van deze voorzieningen bijdraagt aan een daling van het aantal gevallen van geweld en agressie in de openbare ruimte: op straat word je gek. Als er 1000 plaatsen geschrapt worden, betekent dat ook dat veel mensen werkloos worden.  

Ik ben van plan me hier te vestigen, dat zou ik heel graag willen. Ik wil een gezin beginnen. Ik zou graag maatschappelijk werk willen doen. Ik ben begonnen met Nederlands te leren … ook al weet ik niet of ik hier kan blijven. Ik spreek Frans, Engels, Turks en Mandarijns … dat kan van pas komen bij maatschappelijk werk.’