Dakloos en ouder: “Ik ben vijfenzestig en heb twee weken in de metro geslapen”

28/10/2026

In de collectieve verbeelding stellen we ons ouderen voor in een woonzorgcentrum, in een assistentiewoning, of gewoon in het huis waar ze al hun hele leven wonen. Toch neemt het aantal dakloze ouderen in de straten van Brussel alleen maar toe. Er bestaat echter geen enkele oplossing om deze uiterst kwetsbare groep op te vangen en/of onderdak te bieden. 

Ouderdom gaat vaak gepaard met sociale isolatie, de digitale kloof en een dalende koopkracht: factoren die elkaar versterken en ouderen in dakloosheid kunnen doen belanden. In de straten van de hoofdstad is deze groep dubbel kwetsbaar: door de combinatie van armoede en hoge leeftijd worden de gevolgen van veroudering nog versterkt door de jaren die op straat zijn doorgebracht.

De mobiele teams van Samusocial krijgen dagelijks te maken met deze specifieke groep, die aangepaste ondersteuning, gerichte zorg en een bijzondere aanpak vereist. Het gebrek aan medische zorg voor daklozen is al een factor die hun kwetsbaarheid vergroot. Bij ouderen bevordert dit bovendien de ontwikkeling van ernstige aandoeningen die moeilijk te behandelen zijn. De straatteams zijn niet uitgerust om de nodige zorg voor deze aandoeningen te verlenen: de verpleegkundigen van deze teams proberen hen door te verwijzen naar aangepaste voorzieningen. 

Maar ook dit soort opvang is zeer beperkt. Er is geen enkele structuur gespecialiseerd in de zorg voor mensen die zowel oud zijn als dakloos, waardoor velen van hen op straat blijven. Bij Samusocial neemt het centrum voor kwetsbare en medisch afhankelijke personen aan de Prins van Luiklaan deze mensen op, ook al is het niet optimaal aangepast aan de specifieke behoeften van ouderen. 

Verzwarende omstandigheden 

Dakloze ouderen zijn ook de eerste slachtoffers van extreme weersomstandigheden zoals hittegolven of koudegolven. Vincent Manteca, verantwoordelijke voor de mobiele hulpteams van Samusocial, verklaart: “We weten niet hoe we ouderen specifiek moeten begeleiden. Dus ja, wanneer er bijvoorbeeld hittegolven zijn, letten we extra op en reageren we sneller om hen te beschermen. Maar in het algemeen is het heel moeilijk om hen te helpen.“

Dakloosheid en ouder worden gaan ook gepaard met steeds ernstiger wordende cognitieve problemen. Geheugenverlies, afnemende geestelijke capaciteiten en verminderde mentale flexibiliteit belemmeren een adequate zorgverlening aanzienlijk: sommigen kunnen niet in een gemeenschap leven, terwijl anderen elke vorm van steun van onze teams weigeren. Ook vinden ouderen minder gemakkelijk noodoplossingen, omdat hun omgeving niet altijd in staat is om in hun specifieke behoeften te voorzien.

Dit alles draagt ook bij aan een drastische daling van de levensverwachting van mensen op straat. Volgens de nieuwsbrief van het collectief Les morts de la rue zijn er tussen januari en half mei 2026 30 daklozen overleden. Onder hen zijn er weinigen die ouder zijn dan zestig jaar. 

Verschillen tussen mannen en vrouwen

Oudere vrouwen gebruiken hun ouderdom, ondanks hun grote kwetsbaarheid, soms als bescherming. Sommigen beslissen de gevolgen van veroudering niet tegen te gaan, zodat ze er ouder uitzien en daardoor minder kwetsbaar zijn voor seksuele agressie en seksistisch geweld. 

Verschillende oudere vrouwen worden opgevangen in ons centrum Louiza. Françoise* getuigt:  “Ik ben vijfenzestig, en ik heb twee weken in de metro geslapen, op de grond. En mensen maken zich daar niet echt druk om. Vindt u dat normaal, op mijn leeftijd?”

*fictieve naam