Individuele keukens in opvangcentra: autonomie en gemeenschapsbanden versterken

13/05/2026

Sinds enkele weken hangen er verleidelijke geuren in de gangen van een van onze vier centra voor aanvragers van internationale bescherming (in Laken). De reden? Op 10 april 2026 werden individuele keukens geïnstalleerd. Daar kunnen bewoners voortaan zelf hun maaltijden bereiden.

Er werd reikhalzend uitgekeken naar deze keukens. Na drie jaar werken konden de acht keukens van het centrum eindelijk worden geïnstalleerd. Ze zijn allemaal uitgerust met drie tot vier kookplaten, magnetrons, een of twee gootstenen, tafels en koelkasten op de kamer. Bij hun aankomst ontvangen de bewoners ook een pakket met borden, kommen, vorken, pannen enzovoort, in ruil voor een waarborg van vijftien euro die van hun weekgeld wordt afgehouden. 

Deze reorganisatie van het dagelijkse leven van de bewoners heeft ook geleid tot een nieuwe manier van werken voor de teams. “We focussen ons meer op de individuele begeleiding van de bewoners en proberen ook de personen te identificeren voor wie deze verandering moeilijker is: mensen die niet in staat zijn om voor zichzelf te koken of hun budget te beheren. We vinden oplossingen om hen te ondersteunen.“ zegt Antonio, coördinator logistiek en infrastructuur van het centrum.

Nieuwe uitdagingen

Toch brengen deze aanpassingen ook grote uitdagingen met zich mee. Hygiëne is daarbij het eerste aandachtspunt van deze nieuwe ruimtes. Om de keukens proper te houden, is het gemeenschapswerk van de bewoners van groot belang: twee keer per dag kunnen bewoners deze gemeenschappelijke leefruimtes schoonmaken in ruil voor een vergoeding. “Er is ook het probleem van ongedierte. Voorlopig blijven we ervan gespaard, maar er bestaat altijd een risico op kakkerlakken, muizen enzovoort. We moeten zowel de keukens als de kamers met de koelkasten goed in het oog houden,” verzekert Antonio. 

Ook op vlak van veiligheid brengen deze autonome keukens nieuwe vragen met zich mee, zeker in een centrum waar gezinnen met kinderen verblijven. “We denken eraan veiligheidssystemen op de kookplaten te installeren zodat ze niet langer dan vijftien minuten aan blijven als mensen vergeten ze uit te zetten.”

Welzijn centraal in de individuele keukens

Bovenal worden deze individuele keukens gedeelde leefruimtes voor de bewoners, die de dialoog zullen bevorderen. Het idee van meer autonomie en grotere verantwoordelijkheid staat centraal in de vraag van Fedasil* om deze ruimtes in te richten. Voor gezinnen is het verschil aanzienlijk: kinderen, en baby’s in het bijzonder, kunnen gevoed worden volgens hun behoeften en smaak, en ouders kunnen een sterkere familieband smeden door samen met hun kinderen te koken. “Alle bewoners hebben nu de mogelijkheid om zelf te kiezen wat ze willen eten, wat vroeger met de gemeenschappelijke keuken niet het geval was. En ze kunnen ook gerechten uit hun eigen land koken.”

Dat laatste aspect is essentieel om een gemeenschapsleven te creëren. Bewoners komen samen rond gerechten uit een gedeelde cultuur, wisselen recepten uit en delen samen maaltijden. “Ze vragen ook sterk naar gemeenschappelijke ruimtes. We gaan de refter en de oude opslagplaatsen omvormen en ruimtes creëren om te sporten, spelletjes te spelen of televisie te kijken.” Er zullen zelfs workshops georganiseerd worden door verenigingen en externe partners om bewoners, en meer specifiek niet-begeleide minderjarigen, te leren koken. 

Enkele dagen eerder kwamen de bewoners samen in een Begunstigdencomité, waar dit keer de individuele keukens werden besproken. De feedback was erg positief: de meeste bewoners ervaren de keukens als een verbinding met hun land van herkomst, wat hun mentale en fysieke gezondheid verbetert. Een bewoner vertelde zelfs: “De eerste keer dat ik hier kookte, sliep ik als een baby.” 

Het project blijkt een succes te zijn hier in Laken, wat een goed teken is voor verdere uitbreiding: ons centrum in Vorst zou op zijn beurt in 2027 individuele keukens moeten krijgen. 

*Fedasil is het federaal agentschap dat Samusocial (en andere instellingen) mandateert voor de opvang van personen die internationale bescherming hebben aangevraagd.