Ofelia, Georgische en transgender: ‘Het is ontzettend moeilijk om je te verbergen en toch gewoon te proberen te bestaan.’

12/03/2026

Op 3 oktober 2024 vaardigde de voorzitter van het Georgische parlement een wet uit die de rechten van LGBTQIA+ personen beperkt, ondanks de weigering van president Salome Zurabishvili om de wet te ondertekenen. Deze tekst, gesteund door de regerende partij Georgische Droom, neemt de codes van de Russische wetgeving over door de zichtbaarheid van seksuele en genderminderheden in de openbare ruimte te beperken. Het werd sterk bekritiseerd door de Europese Unie en mensenrechtenorganisaties en illustreert een onderdrukkend politiek en sociaal klimaat dat al lange tijd zwaar weegt op de LGBTQIA+ gemeenschap in Georgië.

Tegen deze achtergrond moest Ofelia, een transgender vrouw die nu is ondergebracht in een van de vier centra van Samusocial voor mensen die internationale bescherming aanvragen, haar land ontvluchten. ‘Vanaf mijn kinderjaren had ik het gevoel dat ik niet een jongen, maar een meisje was. Vanaf het begin voelde mijn identiteit vrouwelijk aan’, vertrouwt ze me toe. Toen ze op 16-jarige leeftijd haar genderidentiteit onthult aan haar familie, verandert alles. ‘Georgische families zijn vaak niet tolerant tegenover LGBTQ+ personen, zelfs als het hun eigen kinderen zijn.‘ Haar ouders zijn ervan overtuigd dat ze aan een ziekte lijdt en zoeken daarom hulp bij de kerk en bij artsen. ‘Mijn ouders namen me mee naar dokters om me meer testosteron te geven zodat ik mannelijker zou worden.‘ Door de afwijzingen en vernederingen waarmee ze wordt geconfronteerd, besluit Ofelia op 18-jarige leeftijd om het ouderlijke huis voorgoed te verlaten.

Ze probeert vervolgens haar plaats te vinden tussen tijdelijke opvangplekken en gespecialiseerde centra, terwijl ze voortdurend met discriminatie wordt geconfronteerd. Wanneer ze een baan vindt in de fastfoodsector, worden de beledigingen en vernederingen van collega’s en leidinggevenden al snel dagelijkse realiteit. ‘Toch moest ik blijven werken om financieel rond te komen’, vertelt ze. Op straat is ze altijd bang. ‘Als het duidelijk is dat je ‘trans’ bent, is het gevaarlijk om op stap te gaan. Ik kon geen gebruik maken van het openbaar vervoer of ‘s avonds uitgaan. Ik ben meerdere keren fysiek aangevallen. Het is ontzettend moeilijk om je te verbergen en toch gewoon te proberen te bestaan.’ Zelfs haar werk als vrijwilligster voor een ngo wordt riskant. Op een dag, terwijl zij en vier andere Queer vrijwilligers in een auto zitten die ter beschikking werd gesteld door Bolt – die gratis veilige vervoersmogelijkheden voor LGBTQIA+ personen aanbiedt – wordt het voertuig door honderden mensen omsingeld. ‘Ze begonnen dingen naar het voertuig te gooien om te proberen binnen te komen. Uiteindelijk slaagden ze in hun opzet. We zijn gaan lopen naar een nabijgelegen park. De chauffeur probeerde ons te beschermen, maar hij werd gepakt. De politie stond erbij en keek ernaar. Hoe kun je zo overleven?‘ Na deze gebeurtenis besloot Ofelia om Georgië te verlaten.

België, dat bekendstaat als gastvrijer voor LGBTQIA+-personen, wordt haar eerste sprankje hoop. Maar om te vertrekken heb je papieren en vooral geld nodig. ‘Ik besloot om sekswerker te worden om te kunnen vertrekken. Veel transpersonen belanden in deze situatie omdat ze niet worden geaccepteerd op de arbeidsmarkt in Georgië.’ Dankzij deze inkomsten kan Ofelia de grens oversteken en asiel aanvragen. Ze komt eerst terecht in de tijdelijke centra van de eerste opvangfase, vindt daarna onderdak in het Klein Kasteeltje voordat ze wordt doorverwezen naar het centrum van Samusocial waar ze nu woont. Het begin is moeilijk: 

‘In de eerste faciliteiten waren de kamers gemengd, sloten de deuren niet en was er geen privacy. En de anderen waren niet altijd verdraagzaam tegenover transgenders.’

Hoewel België haar bescherming heeft geboden waarop ze in haar eigen land nooit had kunnen hopen, krijgt ze nog steeds af te rekenen met geweld. Deze zomer werd Ofelia in een Brusselse straat aangevallen door een groep mannen. ‘Ze floten naar me, duwden me op de grond en sloegen me tot ik het bewustzijn verloor. Ik ben naar hier gekomen om dit soort van situaties te vermijden.’ Het verschil is dat ze deze keer een klacht kon indienen en werd gehoord. ‘In Georgië zou ik dat nooit hebben gedurfd. Ik wist van tevoren dat ik vervolgd zou worden.’

Met de ondersteuning van een psycholoog slaagde ze er geleidelijk in om een zekere mate van stabiliteit terug te krijgen, hoewel de angst niet helemaal verdwenen is. ‘België is niet zo veilig als mensen denken. Je moet overal op je hoede zijn.’