Rond Brussel-Zuid werd een grootscheepse vaccinatiecampagne opgezet tegen huiddifterie

29/05/2026

Het is 18.00 uur. Voor de Zuidertoren is een groepje van een tiental personen druk in de weer, gekleed in hesjes van Samusocial of Dokters van de Wereld. Na zes bevestigde gevallen van huiddifterie hebben de twee organisaties voor hulp aan daklozen en verschillende partners op het terrein besloten hun krachten te bundelen om een vaccinatiecampagne te voeren onder de daklozen die in de buurt wonen: in vier weken tijd werden er zo 86 mensen gevaccineerd, waarvan 60 in de mobiele voorzieningen.
De operatie wordt gecoördineerd door Bruss’help, in samenwerking met Vivalis en het UMC Sint-Pieter, en vindt plaats in de Medibus van Dokters van de Wereld.

Hoewel vaccinatie tegen difterie deel uitmaakt van het vaccinatieschema voor pasgeborenen, met regelmatige boosterdoses tijdens de kindertijd en op volwassen leeftijd, is de ziekte niet verdwenen. Mensen die dakloos zijn en/of uitgesloten van het reguliere gezondheidszorgsysteem hebben namelijk vaak een onvolledige vaccinatiedekking en vormen een blinde vlek in het preventieve gezondheidsbeleid.

Na zes bevestigde gevallen van huiddifterie in de buurt van Brussel-Zuid heeft een bijeenkomst met de actoren op het gebied van dakloosheid in Brussel daarom geleid tot het vrijgeven van ongeveer 200 vaccins om een grootschalige vaccinatiecampagne op te starten in een straal van 500 meter rond het station.

Het doel? Vooral mensen met wonden vaccineren, maar ook mensen die injecteerbare middelen gebruiken.

“Er zijn twee soorten vaccinatielocaties: vaste en mobiele. Voor de mobiele locaties is het de bedoeling om mensen rechtstreeks naar ons toe te halen, met name dankzij de mobiele hulpteams van Samusocial”, legt Raphaël Delhalle, Hoofd medische ondersteuning voor de afdeling Sociale urgentie, uit. En deze bewustmakings- en preventiecampagne werpt zijn vruchten af: in vier weken tijd werden 86 personen gevaccineerd, waarvan 60 via de mobiele voorzieningen.

Samen staan we sterk

Naast de alarmkreet die door de hulpverleners op het terrein werd geslaakt vanwege de verspreiding van huiddifterie onder daklozen, is er binnen de sector een hechte samenwerking ontstaan. Van het UMC Sint-Pieter tot de verschillende partners zorgden de organisaties er om de beurt voor dat de campagne soepel verliep. “Het ophalen en terugbrengen van de vaccins naar het UMC Sint-Pieter werd verzorgd door de teams van Samusocial. Dat was de rol die ons was toebedeeld naast het bieden van een maraudeondersteuning, omdat onze mobiele teams het publiek goed kennen, dat we hebben kunnen sensibiliseren en begeleiden naar de vaccinatielocaties” (Medibus en de preventiebus van de gemeente Anderlecht, nvdr). “Tot slot hebben enkele verpleegkundigen van onze mobiele teams ook kunnen helpen bij het vaccineren zelf, wat ze met alle plezier hebben gedaan.”

Deze onderlinge hulp is overigens nodig gezien de uitdagingen die het toenemende aantal gevallen met zich meebrengt. “Een van de grootste knelpunten blijft de logistiek van deze campagne. Die vereist een goede organisatie, omdat de koelketen van het vaccin in stand moet worden gehouden”, vervolgt Raphaël. De moeilijkheid ligt echter ook in de diagnose van huiddifterie om de verspreiding ervan te voorkomen. De veroorzaakte wonden zijn namelijk niet specifiek voor deze bacterie: ze lijken op die veroorzaakt door bepaalde huidziekten of door bedwantsen, verschijnselen die vaak voorkomen bij daklozen.

Op het terrein blijft bewustmaking daarnaast eveneens complex. De maraudeteams moeten een vertrouwensband opbouwen met de hulpbehoevenden, de risico’s van de ziekte uitleggen en proberen het wantrouwen dat veel mensen hebben ten opzichte van vaccins te verminderen.

In de Medibus

De Medibus verwelkomt tal van daklozen die voor een behandeling komen of gewoon om een warme koffie te delen met de teams ter plaatse. Elke avond worden er drie teams gevormd: twee gaan de straat op, terwijl het andere in de Medibus blijft om nieuwkomers op te vangen, zorg te verlenen en te vaccineren.

Langs de kant van de maraudes werkt een medewerker van de mobiele hulpteams van Samusocial samen met een vrijwilliger van Dokters van de Wereld om het station en de omgeving af te struinen. Samen gaan ze op zoek naar hulpbehoevenden, delen ze soep, sokken en dekens uit en wijzen ze tijdens een gesprek op de aanwezigheid van de Medibus en de mogelijkheid om zich te laten vaccineren. Enkele mensen gaan met hen mee om zich te laten vaccineren of verzorging te krijgen. De meesten weigeren echter: sommigen hebben de afgelopen weken al hun vaccinatie gehad, anderen willen zich simpelweg niet laten vaccineren.

Ieder avond blijft de drukte rond de Medibus toenemen. In de tent die naast de Medibus is opgezet, krijgen gemiddeld zeven mensen per dag hun vaccinatie. Een op het eerste gezicht bescheiden aantal, maar het illustreert de omvang van het werk dat op het terrein nodig is om een publiek te bereiken dat soms te ver afstaat van de gezondheidszorgstructuren.

Gezien het succes en de noodzaak van de operatie zijn er intussen gesprekken aan de gang om deze vaccinatiecampagne in een tweede fase voort te zetten, met name in de noodopvangcentra van Samusocial.

Copyright: Olivier Papegnies/Dokters van de Wereld