Vertrouwensbanden opbouwen, begeleiden en begrip tonen: het dagelijkse werk van Sophie, psychiatrisch verpleegkundige bij Samusocial
07/10/2026
Na verschillende jaren op een psychiatrische spoeddienst gewerkt te hebben, verliet Sophie het ziekenhuis om als psychiatrisch verpleegkundige aan de slag te gaan bij Samusocial. “Ik had het gevoel dat dit was wat ik moest doen.” Toen ze in april 2025 bij onze organisatie in dienst trad, merkte ze – hoewel ze dat wel had verwacht – dat de verschillen in de beroepspraktijk aanzienlijk waren. Toch zijn de aandoeningen die behandeld worden dezelfde. Net dat sterkt haar in haar wens om bij Samusocial te blijven werken. Elke dag staat Sophie in voor de intensieve psychiatrische begeleiding van alleenstaande vrouwen en alleenstaande mannen die in onze centra Poincaré en Louiza verblijven. Van begeleiding naar afspraken en crisisbeheer tot gesprekken in de centra en individuele opvolging: Sophie vindt haar werk zwaar, maar boeiend. ‘Alle mensen die ik begeleid, zijn innemende personen. Ze hebben elk een uniek levensverhaal, maar iedere situatie is anders en vereist bijzondere aandacht. Je verveelt je nooit.’ De teams waarmee Sophie samenwerkt, verrijken haar dagelijks. In de multidisciplinaire samenwerking met verpleegkundigen, psychologen en maatschappelijk werkers leert ze elke dag bij. ‘Alle medewerkers beschikken over een innerlijke kracht en overtuigingen die ze elke dag uitdragen. Je voelt dat ze de begunstigden echt willen helpen, en dat wordt duidelijk gewaardeerd. De bewoners hebben een levenskracht die ons inspireert en ons verrijkt.’ Een netwerk rond de aanpak van psychiatrische problemen Op straat komen psychiatrische problemen vaak voor en verergeren ze na verloop van tijd. Slaaptekort, dagelijks geweld in combinatie met institutioneel geweld, evenals middelengebruik en verslavingsproblematiek leiden tot nog meer psychiatrische problemen. ‘Er is duidelijk sprake van een toename van psychisch lijden, zelfs onder de algemene bevolking. Maar op straat is het moeilijker om oplossingen te vinden: mensen stapelen de risicofactoren op en vinden niet de middelen om eraan te ontsnappen. Voor hen zit de situatie vast.’ Daarop ontstond een heel netwerk van verenigingen om op die problematiek in te spelen. Via mobiele teams en psychologische hulpdiensten leidde de wens om ‘kwaliteit te brengen in de psychologische en psychiatrische zorg’ tot de oprichting van verschillende initiatieven, zoals Cover*. Wanneer zich een psychiatrische noodsituatie voordoet of wanneer iemand gevaarlijk wordt voor zichzelf of voor anderen, blijven ziekenhuizen een mogelijke oplossing. Ook initiatieven voor begeleid wonen en psychiatrische verzorgingstehuizen kunnen uiteindelijk een oplossing bieden, al zijn ze weinig toegankelijk omdat ze duur zijn en strikte regels hanteren. In de centra staan de psychologen en Sophie – de enige psychiatrisch verpleegkundige bij Samusocial – in voor de begeleiding van mensen met psychiatrische stoornissen. ‘Ik herinner me een jonge Iraniër. Hij was heel moeilijk te benaderen, had met niemand contact en wekte niet veel medeleven op. Als we ons hadden beperkt tot de indruk die hij gaf, zouden we hem niet geholpen hebben. Maar ik ben erin geslaagd een band met hem op te bouwen. Natuurlijk niet in één maand. Het heeft tijd gekost, maar uiteindelijk hebben we hem ertoe kunnen brengen een behandeling te aanvaarden.’ Geestelijke gezondheidszorg op straat: talrijke uitdagingen Niet alleen de weigering van de begunstigden beperkt Sophie in haar werk. ‘Een van de grootste problemen is het gebrek aan tijd. Er is zo’n groot verloop bij de bewoners dat we niet voor iedereen die dat nodig heeft een langdurige opvolging kunnen verzekeren.’ Naast dat grote verloop is ook de financiering soms onzeker. Het Cover-project (Coordination, Health Watch and Harm Reduction), dat gespecialiseerd is in de opvolging van mensen met een verslavingsproblematiek, moest zijn straathoekwerk op 1 januari 2026 stopzetten… Maar er is ook goed nieuws: Cover heeft intussen zijn activiteiten in het voorjaar hervat.Ook voor wie met succes wordt opgevolgd, is de doorverwijzing naar oplossingen zoals ziekenhuizen, initiatieven voor begeleid wonen of psychiatrische verzorgingstehuizen niet eenvoudig. Het duurt verschillende maanden om een plaats te vinden. En wanneer mensen dringend hulp nodig hebben, kan dat wachten eindeloos lijken. ‘Zelfs voor iemand die verblijfsrechten heeft, duurt het lang. Stel je dan iemand voor die die rechten niet heeft.’
Sophie is ervan overtuigd dat meer aandacht voor psychiatrische aandoeningen bij daklozen een mogelijkheid biedt om tot een betere algehele zorg te komen. ‘We moeten werk maken van destigmatisering. Ja, een psychiatrische aandoening in combinatie met dakloosheid kan soms beangstigend lijken, maar we moeten ook onze ogen openen voor wat tot die stoornissen leidt. De straat en bestaansonzekerheid maken mensen ziek.’